سابقه و هدف: سازمان‌های فرهنگی، ورزشی و اجتماعی شهرداری‌ها نقشی اساسی در ارتقای سرمایه اجتماعی و نشاط مدنی دارند، اما نظام مالی آن‌ها با نارسایی‌هایی چون غلبه الگوی سنتی-افزایشی، اولویت‌بندی سلیقه‌ای و غیبت جامعه محلی در تصمیم‌سازی روبه‌روست. در این بستر، «بودجه‌ریزی پایدار» الگویی یکپارچه از هم‌راستاسازی پایداری مالی (انضباط اعتباری و مدیریت بهای تمام‌شده)، پایداری اجتماعی (عدالت توزیعی و مشارکت شهروندی) و پایداری نهادی (شفافیت فرآیندی و نظارت مستمر) تعریف می‌شود. ناملموس بودن پیامدهای خدمات و تعارض منافع ذی‌نفعان، تخصیص منابع را به یک «مسئله ساختارنیافته» بدل ساخته است. این پژوهش با هدف تحلیل چندمنظری چالش‌های بودجه‌ریزی پایدار در سازمان فرهنگی، ورزشی و اجتماعی شهرداری سمنان و طراحی مداخلات بهبودبخش با کاربست متدولوژی سیستم‌های نرم انجام پذیرفت. روش: این پژوهش کیفی و کاربردی بر مبنای چرخه هفت‌مرحله‌ای متدولوژی سیستم‌های نرم (SSM) پیتر چک‌لند در پارادایم تفسیری اجرا شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با ۱۷ نفر از مشارکت‌کنندگان (۷ مدیر و کارشناس سازمان، ۴ عضو شورای اسلامی شهر و ۶ نماینده تشکل‌های مدنی و شهروندان سمنان) که با نمونه‌گیری هدفمند گلوله‌برفی تا اشباع نظری انتخاب شدند، و تحلیل اسناد بودجه‌ای ۳ سال اخیر گردآوری گردید. داده‌های متنی با روش تحلیل محتوای کیفی مورد واکاوی قرار گرفت و گزاره‌های بنیادین ذیل فرمول PQR، عناصر شش‌گانه CATWOE و مقایسه فعالیت‌به‌فعالیت ساختاربندی شدند. یافته‌ها: تحلیل تصویر گویا نشان داد که سازمان در انزوای اداری، اتکا به منابع ناپایدار و فقدان کانال‌های بازخورد شهروندی عمل می‌کند. از واکاوی جهان‌بینی‌ها، سه دیدگاه استخراج شد: شهروندان (ارتقای کیفیت زندگی و مشارکت مدنی)، مدیران (تخصیص داده‌محور و ارتقای کارایی) و شورای شهر (انضباط قانونی و پاسخگویی مالی). تلفیق این دیدگاه‌ها به خلق مدل مفهومی اجماعی با ۹ فعالیت به‌هم‌پیوسته و زیرسیستم پایش و کنترل سه‌گانه (کارایی، اثربخشی و کارآمدی) انجامید. مقایسه مدل با واقعیت، ۶ شکاف اساسی را آشکار ساخت و ۶ مداخله در سه لایه تثبیت شد: در لایه فناورانه (سامانه آنلاین بودجه‌ریزی مشارکتی و داشبورد برخط شفافیت مالی)، لایه مدیریتی (مدل تصمیم‌گیری چندمعیاره MCDM در اولویت‌بندی طرح‌ها و بودجه‌ریزی عملکردمحور KPI) و لایه نهادی (تصویب آیین‌نامه رسمی مشارکت مدنی و استقرار نظام پایش اثرات اجتماعی SROI). نتیجه‌گیری: گذار به بودجه‌ریزی پایدار شهری نیازمند سازگاری بین‌الاذهانی میان جهان‌بینی‌های متعارض است. نقشه راه فازبندی‌شده پژوهش در سه افق کوتاه‌مدت (توسعه سامانه‌ها و ابلاغ آیین‌نامه‌ها)، میان‌مدت (استقرار الگوهای تصمیم‌یار و سنجه‌های عملکردی) و بلندمدت (سنجش بازده اجتماعی سرمایه‌گذاری)، چارچوبی عملیاتی برای تبدیل بودجه‌ریزی سنتی به نظامی شفاف، عملکردمحور و شهروندبنیان فراهم می‌آورد.
زارعی، عظیم و ابراهیمی، مهدی. (1405). تحلیل چالش‌های بودجه‌ریزی پایدار در سازمان فرهنگی، ورزشی و اجتماعی شهرداری سمنان با استفاده از روش‌شناسی سیستم‌های نرم. (e11140). مدل‌سازی مدیریتی در توسعه پایدار، 2(1)، e11140 https://doi.org/10.22075/mmsd.2026.42683.1051
MLA
زارعی، عظیم، و ابراهیمی، مهدی. "تحلیل چالش‌های بودجه‌ریزی پایدار در سازمان فرهنگی، ورزشی و اجتماعی شهرداری سمنان با استفاده از روش‌شناسی سیستم‌های نرم" .e11140 ، مدل‌سازی مدیریتی در توسعه پایدار، 2، 1، 1405، e11140. doi: 10.22075/mmsd.2026.42683.1051
HARVARD
زارعی، عظیم، و ابراهیمی، مهدی. (1405). 'تحلیل چالش‌های بودجه‌ریزی پایدار در سازمان فرهنگی، ورزشی و اجتماعی شهرداری سمنان با استفاده از روش‌شناسی سیستم‌های نرم'، مدل‌سازی مدیریتی در توسعه پایدار، 2(1), e11140. doi: 10.22075/mmsd.2026.42683.1051
CHICAGO
زارعی، عظیم و ابراهیمی، مهدی، "تحلیل چالش‌های بودجه‌ریزی پایدار در سازمان فرهنگی، ورزشی و اجتماعی شهرداری سمنان با استفاده از روش‌شناسی سیستم‌های نرم." مدل‌سازی مدیریتی در توسعه پایدار، 2 1 (1405): e11140, doi: 10.22075/mmsd.2026.42683.1051
VANCOUVER
زارعی عظیم، ابراهیمی مهدی. تحلیل چالش‌های بودجه‌ریزی پایدار در سازمان فرهنگی، ورزشی و اجتماعی شهرداری سمنان با استفاده از روش‌شناسی سیستم‌های نرم. مدل‌سازی مدیریتی در توسعه پایدار. 1405;2(1):e11140 (In English). doi: 10.22075/mmsd.2026.42683.1051
