تأثیر توسعه سرمایه انسانی و مدیریت منابع انسانی راهبردی بر مزیت رقابتی پایدار مبتنی بر نقش میانجی تعهد سازمانی

بیکی ده آبادی, حامد; اسلامی مفیدآبادی, حسین; ابراهیمی شقاقی, مرضیه

doi:10.22075/mmsd.2026.40481.1034

تأثیر توسعه سرمایه انسانی و مدیریت منابع انسانی راهبردی بر مزیت رقابتی پایدار مبتنی بر نقش میانجی تعهد سازمانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ گروه حسابداری و مدیریت، واحد شهریار، دانشگاه آزاد اسلامی، شهریار، ایران. h.beyky65@gmail.com

² گروه حسابداری و مدیریت، واحد شهریار، دانشگاه آزاد اسلامی، شهریار، ایران. hossein.eslamimofidabadi@iau.ac.ir

³ گروه حسابداری و مدیریت، واحد شهریار، دانشگاه آزاد اسلامی، شهریار، ایران. marzi.ebrahimi@gmail.com

10.22075/mmsd.2026.40481.1034

چکیده

سابقه و هدف: توجه به مسئله توسعه سرمایه انسانی و مدیریت منابع انسانی راهبردی بر مزیت رقابتی پایدار مبتنی بر نقش میانجی تعهد سازمانی از چند دیدگاه دارای اهمیت و ضرورت است: (1) توسعه سرمایه انسانی با ارتقای دانش، مهارت و توانایی کارکنان، ظرفیت نوآوری، بهره‌وری و سازگاری سازمان را افزایش می‌دهد، (2) مدیریت راهبردی منابع انسانی با هم‌راستاسازی رویه‌های مدیریت منابع انسانی با راهبرد سازمان، بستر اثربخش برای رشد سرمایه انسانی فراهم می‌کند، (3) این دو عامل نیز به سهم خود از طریق ایجاد ادراک حمایت، عدالت و مسیر رشد، تعهد سازمانی کارکنان را تقویت می‌کنند، (4) تعهد سازمانی بالا باعث کاهش ترک خدمت، افزایش رفتارهای فرانقشی، ایمنی و کیفیت عملکرد می‌شود، (5) بر اساس دیدگاه منبع‌محور، سرمایه انسانی توسعه‌یافته و نظام‌های مدیریت منابع انسانی هم‌راستا، منابعی ارزشمند، کمیاب و تقلیدناپذیر ایجاد می‌کنند، (6) در نهایت، این زنجیره علّی به شکل‌گیری مزیت رقابتی پایدار از مسیر عملکرد انسانی پایدار منجر می‌شود. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر توسعه سرمایه انسانی و شیوه‌های مدیریت راهبردی منابع انسانی بر مزیت رقابتی پایدار با توجه به نقش میانجی تعهد سازمانی در شرکت‌های بخش خصوصی فعال در صنعت نفت جمهوری اسلامی ایران انجام شده است.
روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی– پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش شرکت‌های بخش خصوصی صنعت نفت جمهوری اسلامی ایران تشکیل داده‌اند که بر اساس رابطه کوکران، تعداد 272 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شده است. ابزار گردآوری داده‌ها پرسش‌نامه ساختاریافته است. روایی پرسش‌نامه نیز با استفاده از روش اعتبار محتوا، تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ تأیید شده است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها نیز از نرم‌افزارهای SPSS و LISREL و روش مدل‌یابی معادلات ساختاری استفاده شده است.
یافته‌ها: به‌طورکلی، یافته‌های این پژوهش نشان داد که توسعه سرمایه انسانی و شیوه‌های مدیریت منابع انسانی راهبردی تأثیر مثبت و معناداری بر مزیت رقابتی پایدار دارند. همچنین، این دو متغیر از طریق افزایش تعهد سازمانی کارکنان، اثر تقویتی بیشتری بر مزیت رقابتی پایدار ایجاد می‌کنند. به‌عبارت‌دیگر، تعهد سازمانی نقش میانجی معناداری در رابطه بین توسعه سرمایه انسانی، شیوه‌های مدیریت راهبردی منابع انسانی و مزیت رقابتی پایدار ایفا می‌کند.
نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌ها، توجه هم‌زمان به توسعه توانمندی‌های کارکنان و استقرار رویکردهای راهبردی در مدیریت منابع انسانی، از طریق ارتقای تعهد سازمانی، می‌تواند زمینه‌ساز دستیابی سازمان به مزیت رقابتی پایدار شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات