سابقه و هدف:در سال‌های اخیر، توجه به توسعه پایدار و مدیریت پیامدهای زیست‌محیطی فعالیت‌های صنعتی به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های سیاست‌گذاران و مدیران سازمان‌ها تبدیل شده است. در این میان، بهره‌وری سبز به عنوان رویکردی نوین، تلفیقی از اهداف اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی را دنبال می‌کند و تلاش دارد ضمن افزایش کارایی و بهره‌وری، آثار منفی فعالیت‌های تولیدی بر محیط زیست را کاهش دهد. صنعت کاشی و سرامیک به دلیل مصرف بالای انرژی، استفاده گسترده از منابع طبیعی و تولید انواع آلاینده‌ها، از جمله صنایع اثرگذار بر محیط زیست محسوب می‌شود. ازاین‌رو، شناسایی و ارزیابی عوامل مؤثر بر بهره‌وری سبز در این صنعت می‌تواند نقش مهمی در بهبود عملکرد پایدار آن ایفا کند. هدف پژوهش حاضر، طراحی یک مدل تصمیم‌گیری برای شناسایی معیارهای بهره‌وری سبز و تعیین اهمیت نسبی معیارهای مؤثر بر آن در صنعت کاشی است. مواد و روش‌ها:این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا توصیفی-پیمایشی است. در مرحله نخست، با بررسی منابع علمی، مقالات و مطالعات مرتبط با بهره‌وری سبز، مجموعه‌ای از معیارهای مؤثر بر این مفهوم استخراج شد. سپس معیارهای شناسایی‌شده در اختیار خبرگان دانشگاهی و متخصصان صنعت قرار گرفت و پس از انجام اصلاحات لازم، نه معیار نهایی شامل دسترسی به منابع مالی، بازده تولید، کارایی انرژی، توسعه اقتصادی، کیفیت زیست‌محیطی، کاهش مصرف منابع طبیعی، نوآوری سبز، توسعه پایدار و عدالت زیست‌محیطی انتخاب شدند. در مرحله بعد، داده‌های موردنیاز از طریق پرسشنامه مقایسه‌های زوجی روش بهترین-بدترین (BWM) جمع‌آوری گردید. پس از بررسی سازگاری پاسخ‌ها، داده‌های معتبر با استفاده از مدل ریاضی روش بهترین-بدترین و نرم‌افزار لینگو تحلیل شدند و وزن و رتبه هر یک از معیارها تعیین گردید. یافته‌ها: نتایج تحلیل نشان داد که معیار کیفیت زیست‌محیطی با وزن 26/0 مهم‌ترین عامل در ارزیابی بهره‌وری سبز صنعت کاشی است. پس از آن، معیارهای کاهش مصرف منابع طبیعی و نوآوری سبز هر دو با وزن 156/0 در رتبه دوم قرار گرفتند. همچنین معیارهای کارایی انرژی و توسعه پایدار با وزن 104/0 از اهمیت متوسطی برخوردار بودند. توسعه اقتصادی، بازده تولید و دسترسی به منابع مالی در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. در مقابل، عدالت زیست‌محیطی با وزن 026/0 کمترین اهمیت را از دیدگاه خبرگان کسب کرد. یافته‌ها بیانگر آن است که خبرگان بیشترین تأکید را بر حفاظت مستقیم از محیط زیست، مدیریت مصرف منابع و توسعه فناوری‌ها و نوآوری‌های سبز داشته‌اند و معیارهای اقتصادی در اولویت‌های بعدی قرار گرفته‌اند. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که دستیابی به بهره‌وری سبز در صنعت کاشی بیش از هر چیز نیازمند تمرکز بر بهبود کیفیت محیط زیست، کاهش مصرف منابع طبیعی و توسعه نوآوری‌های سبز است. بنابراین، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پاک، بهینه‌سازی مصرف انرژی و مواد اولیه، توسعه فرایندهای تولید سازگار با محیط زیست و حمایت از فعالیت‌های نوآورانه می‌تواند نقش مؤثری در ارتقای بهره‌وری سبز ایفا کند. مدل ارائه‌شده در این پژوهش ابزاری مناسب برای اولویت‌بندی اقدامات مدیریتی و تدوین سیاست‌های توسعه پایدار در صنایع تولیدی محسوب می‌شود و می‌تواند به مدیران، برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران در تخصیص بهینه منابع و اتخاذ تصمیم‌های راهبردی کمک کند.
سلیمانی دامنه، رضا و حمیدپور، فائزه. (1405). شناسایی و رتبه‌بندی معیارهای بهره‌وری سبز در صنعت کاشی با رویکرد بهترین-بدترین. مدل‌سازی مدیریتی در توسعه پایدار، 2(1)، 149–165. https://doi.org/10.22075/mmsd.2026.42142.1042
MLA
سلیمانی دامنه، رضا، و حمیدپور، فائزه. "شناسایی و رتبه‌بندی معیارهای بهره‌وری سبز در صنعت کاشی با رویکرد بهترین-بدترین"، مدل‌سازی مدیریتی در توسعه پایدار، 2، 1، 1405، 149–165. doi: 10.22075/mmsd.2026.42142.1042
HARVARD
سلیمانی دامنه، رضا، و حمیدپور، فائزه. (1405). 'شناسایی و رتبه‌بندی معیارهای بهره‌وری سبز در صنعت کاشی با رویکرد بهترین-بدترین'، مدل‌سازی مدیریتی در توسعه پایدار، 2(1), pp. 149–165. doi: 10.22075/mmsd.2026.42142.1042
CHICAGO
سلیمانی دامنه، رضا و حمیدپور، فائزه، "شناسایی و رتبه‌بندی معیارهای بهره‌وری سبز در صنعت کاشی با رویکرد بهترین-بدترین." مدل‌سازی مدیریتی در توسعه پایدار، 2 1 (1405): 149–165, doi: 10.22075/mmsd.2026.42142.1042
VANCOUVER
سلیمانی دامنه رضا، حمیدپور فائزه. شناسایی و رتبه‌بندی معیارهای بهره‌وری سبز در صنعت کاشی با رویکرد بهترین-بدترین. مدل‌سازی مدیریتی در توسعه پایدار. 1405;2(1):149–165 (In English). doi: 10.22075/mmsd.2026.42142.1042
